1. Logio Mewn / Cofrestru
  2. English
Close Icon
  1. Logio Mewn / Cofrestru
Hysbysiad: taliadau gwastraff gardd wedi'u lleihau
Darllen mwy

Canllawiau ar Dryloywder Ffioedd sy'n ymwneud â gwerthu eiddo

Cydymffurfio â Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008

Chwefror 2019

Tom Crowther QC Robert Brown - Cyfreithiwr, Tîm Asiantaeth Stadau Safonau Masnach Cenedlaethol

 

Ar y dudalen hon

Cyflwyniad

Diben a Chwmpas y canllawiau hyn

Crynodeb Gweithredol

Deddf Gwerthwyr Tai 1979

Rheoliadau Diogelu'r Defnyddiwr ("y CPRs")

Diffiniad o ffioedd atgyfeirio

Cymhwyso'r Rheoliadau Diogelu'r Defnyddiwr: enghreifftiau

Atodiad 1 - Rheoliadau Diogelu'r Defnyddiwr rhag Masnachu Annheg 2008 - ("y CPRs")

Atodiad 2 - Amgylchiadau pan fydd ffi atgyfeirio yn codi

Atodiad 3 - Adran 18 Deddf Gwerthwyr Tai 1979

Atodiad 4 - Ffurflen Datgelu

Atodiad 5 - Cyfranwyr

 

Cyflwyniad

Mae'r canllawiau hyn yn ategu'r cyngor generig blaenorol ynglŷn â chymhwyso Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 ("y CPRs") a gyhoeddwyd gan Dîm Asiantaethau Tai Safonau Masnach Cenedlaethol ("NTSEAT") Cyngor Sir Powys - prif awdurdod gorfodi'r DU ar gyfer Deddf Gwerthwyr Tai 1979 ("y Ddeddf").

Mae'r canllawiau hyn yn ymdrin yn benodol â thryloywder ffioedd, gan gynnwys ffioedd atgyfeirio, o fewn y sector asiantaethau tai a dylid ystyried eu bod yn disodli unrhyw ganllawiau cynharach ar y pwynt.

Os yw'r canllawiau hyn yn cyfeirio at 'werthwr tai', dylid dehongli hyn fel rhywun sy'n ymwneud â gwaith asiantaethau tai yn unol ag adran 1 y Ddeddf. Rhoddir cydnabyddiaeth am gyfraniadau'r sefydliadau a restrir yn Atodiad 5, a gynorthwyodd i baratoi'r canllawiau hyn.

 

Diben a Chwmpas y canllawiau hyn

Nod y canllawiau hyn yw ystyried effaith Deddf Gwerthwyr Tai 1979 a'r CPRs ar brisio anhryloyw yn gyffredinol - gan gynnwys ffioedd atgyfeirio ac arferion eraill.

Cefnogir y canllawiau hyn gan y cyfranwyr a enwir yn Atodiad 5 a rhagwelir y bydd eu defnyddio yn cael ei orchymyn yng Nghodau Ymddygiad a rheolau aelodaeth y darparwyr unioni, a byddant yn cael eu cefnogi gan ffurflenni a deunydd ysgrifennu a gymeradwyir gan y sector; er gan fod y rhain yn ganllawiau sy'n seiliedig ar ddehongli cyfraith bresennol, dylid ystyried cydymffurfiaeth ag ef fel blaenoriaeth ar unwaith.

 

Crynodeb Gweithredol

Gallai methiant i ddatgelu trefniadau atgyfeirio olygu bod asiant tai yn atebol am erlyniad troseddol o dan y CPRs a /neu gamau gweithredu gan NTSEAT am rybudd neu waharddiad o dan y Ddeddf.

Yn y pen draw, dim ond llys all benderfynu a yw unrhyw set benodol o amgylchiadau yn gyfystyr â thorri'r CPRs. Ond mae NTSEAT yn cynnig yr argymhellion canlynol fel datganiad o arfer dymunol.

Dylai gwerthwr tai ddatgelu'r canlynol mewn termau clir:

  1. Pris ei wasanaethau, gan gynnwys unrhyw ychwanegiadau "gorfodol"; a
  2. Lle mae trefniant atgyfeirio yn bodoli, ei fod yn bodoli, a gyda phwy; a
  3. Phan fydd ffi atgyfeirio ar gyfer dêl benodol i gael ei thalu, ei swm; a
  4. Lle mae tâl ar gadw ar atgyfeiriad yn bodoli, amcangyfrif o werth blynyddol y tâl ar gadw hwnnw i'r gwerthwr tai neu ei werth ar gyfer pob dêl; a
  5. Lle caiff yr atgyfeiriad ei wobrwyo ac eithrio trwy daliad, asesiad o werth blynyddol y wobr neu werth y wobr ar gyfer pob dêl.

Dylid gwneud datgeliad yn ysgrifenedig, i werthwr fel rhan o delerau ac amodau safonol ac i brynwyr trwy gael eu hymgorffori yn neu eu hatodi â manylion yr eiddo cyn hyrwyddo unrhyw wasanaethau ategol.

Rhaid i'r datgeliad gael ei wneud mewn ffordd sy'n glir, yn ddealladwy ac yn ddiamwys ac ni ddylai fod yn llai amlwg yn y ddogfennaeth na thelerau, amodau, neu wybodaeth bwysig arall.

 

Deddf Gwerthwyr Tai 1979

Mae'r Ddeddf yn gwneud darpariaeth benodol (gweler Atodiad 3) ar gyfer datgelu gwybodaeth i werthwyr. Mae'n ofynnol i werthwr tai roi gwybod i'w gleient am atebolrwydd y cleient i'r asiant, ac am y gwasanaethau y mae'r asiant yn eu cynnig neu'n bwriadu eu cynnig i ddarpar brynwr, neu y mae'n gwybod bod person cysylltiedig neu drydydd parti yn eu cynnig neu yn bwriadu eu cynnig i ddarpar brynwr*.

Mae'n ofynnol i werthwr tai hefyd roi manylion unrhyw daliadau sy'n ddyledus o dan y contract i'r asiant neu un arall nad ydynt yn cynnwys tâl yr asiant am waith asiantaeth tai**.

Ond nid oes unrhyw ddarpariaeth yn y Ddeddf sy'n gofyn am ddatgelu'r ffaith bod ffioedd atgyfeirio yn bodoli na'u swm. Hyd yn oed yn yr achos uchod, lle mae datgelu ffioedd trydydd parti i'r gwerthwr yn orfodol, nid oes gofyniad i'r asiant nodi pa ran o'r taliad hwnnw y byddant yn ei dderbyn fel ffi atgyfeirio.

* A.18 (1) (a), (2) y Ddeddf 
**S.18 (2) (c) y Ddeddf

 

Y Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr (CPRs)

Mae'r CPRs yn gweithredu i sicrhau bod gan ddefnyddwyr wybodaeth briodol i wneud "penderfyniad am ddêl" - sydd yn y sector hwn yn benderfyniad i ddelio â gwerthwr tai neu ddarparwr gwasanaeth arall ai peidio.

Ceir dadansoddiad llawnach o ddarpariaethau'r CPRs yn Atodiad 1.

Y wybodaeth bwysicaf wrth benderfynu derbyn gwasanaeth yw pris y gwasanaeth hwnnw. Gellir canfod bod unrhyw arfer gan werthwr tai sy'n cuddio pris gwirioneddol gwasanaeth yn arfer masnachol annheg o dan y CPRs - p'un ai pris y gwasanaeth y mae'r asiant ei hun yn ei ddarparu, neu bris gwasanaeth y mae wedi ei argymell, gan fod bodolaeth a chwmpas taliadau o'r fath yn "wybodaeth berthnasol" a allai effeithio ar benderfyniad defnyddiwr ynghylch p'un ai i ymgysylltu â gwerthwr tai ai peidio.

O ran yr olaf, mae arolygon diweddar wedi dangos yn gyntaf, ei bod yn gyffredin i gyfreithwyr, trawsgludwyr ac eraill dalu gwerthwyr tai i gyfeirio gwerthwyr a phrynwyr atynt; ac yn ail, nad yw defnyddwyr yn ymwybodol o'r arfer i raddau helaeth..

Mae'r Weinyddiaeth Tai, Cymunedau a Llywodraeth Leol wedi mynegi'r farn oni fydd y sector yn sicrhau tryloywder ffioedd atgyfeirio, y bydd gwaharddiad llwyr ar ffioedd atgyfeirio yn cael ei ystyried.

 

Diffiniad o ffioedd atgyfeirio

Nodir diffiniad o ffioedd atgyfeirio yn Atodiad 2.

Mae ffi atgyfeirio draddodiadol yn bodoli lle mae asiant yn argymell (cyfeirio) busnes arall at werthwr neu ddarpar brynwr, a bod busnes yn gwobrwyo'r asiant am yr atgyfeiriad drwy arian, rhoddion neu unrhyw fath arall o fudd. Gallai'r busnes arall gynnig gwasanaethau rhagarweiniol, fel ffotograffiaeth, neu rywbeth mor sylfaenol â thrawsgludo.

Yn ogystal, gallai atgyfeiriadau i gwmnïau cysylltiedig, boed o dan yr un to neu beidio, megis cynghorwyr ariannol, darparwyr morgeisi, ac ati, fod yn gyfystyr ag atgyfeiriad lle mae ystyriaeth yn cael ei throsglwyddo rhwng y cwmnïau.

Rhaid i statws y darparwr gwasanaeth cysylltiedig fod yn eglur i'r defnyddiwr waeth beth yw ei statws fel y prynwr neu'r gwerthwr.

 

Cymhwyso'r CPRs: enghreifftiau

Enghraifft Un: Y ffi atgyfeirio draddodiadol:

Mae gwerthwr tai fel arfer yn cyfeirio gwerthwyr at drawsgludwr, sy'n talu ffi sefydlog i'r gwerthwr tai am bob atgyfeiriad. Ni ddatgelir y ffaith bod y ffi atgyfeirio yn cael ei thalu na'i swm gan y gwerthwr tai.

Mae hyn o bosibl yn hepgoriad camarweiniol ar ran y gwerthwr tai; mae cyfran o'r hyn sy'n ymddangos fel y ffi ar gyfer trawsgludo, mewn gwirionedd, yn ffi atgyfeirio. Mae gan hyn botensial cryf i effeithio ar benderfyniad defnyddiwr i brynu'r gwasanaeth hwnnw neu i chwilio am wasanaeth rhywun arall.

Nid yw dibynnu ar rwymedigaethau gweithwyr proffesiynol eraill yn ateb o gwbl - er enghraifft cyfreithwyr neu drawsgludwyr trwyddedig - i restru manylion ffioedd cyfeirio. Nid yn unig nad oes gan bob busnes atgyfeirio posibl rwymedigaeth o'r fath, mae'r arfer masnachol camarweiniol yn digwydd pan fydd y defnyddiwr, drwy'r hepgoriad camarweiniol, yn cael ei ddargyfeirio neu ei atal rhag gwneud dewis gwybodus.

Yn yr un modd, nid yw'n ateb ychwaith i werthwr tai ei hun ddatgan y ffi atgyfeirio ar ôl i'r defnyddiwr wneud y penderfyniad i symud ymlaen. Mae amseru'n holl bwysig. Mae methu â gwneud datgeliad gofynnol yn brydlon yn rhywbeth a allai fod yn fethiant camarweiniol. Rhaid cofio nad y penderfyniad am y dêl o reidrwydd yw'r penderfyniad i brynu neu werthu neu beidio â phrynu neu werthu buddiant mewn tir ond gallai hefyd fod yn benderfyniad y defnyddiwr i dderbyn y gwasanaeth a argymhellir.

Cam Gweithredu a Argymhellir 

Dylai'r gwerthwr tai ddatgan y trefniant atgyfeirio, a'r ffi sefydlog y bydd yn ei dderbyn, yn ei gontract gyda'r gwerthwr. Dylai hefyd ei gwneud yn glir y gallai'r defnyddiwr ddewis dod o hyd i'r gwasanaeth hwn gan ddarparwr arall "Rydym bob amser yn cyfeirio gwerthwyr at Drawsgludwyr XY. Eich penderfyniad chi yw a ydych yn dewis delio â Thrawsgludwyr XY ai peidio. Os penderfynwch ddefnyddio Trawsgludwyr XY dylech wybod y byddem yn derbyn ffi atgyfeirio o £300 ganddynt am eich argymell chi iddynt.

 

Enghraifft Dau: Y tâl cadw:

Mae gwerthwr tai fel arfer yn cyfeirio gwerthwyr at drawsgludwr, sy'n talu ffi sefydlog i'r gwerthwr tai am bob atgyfeiriad. Ni ddatgelir y ffaith bod y ffi atgyfeirio yn cael ei rhoi na'i swm gan y gwerthwr tai.

Mae hyn hefyd yn hepgoriad a allai fod yn gamarweiniol ar ran y gwerthwr tai; unwaith eto, mae cyfran o'r hyn sy'n ymddangos fel ffi drawsgludo mewn gwirionedd yn ffi atgyfeirio, er gwaetha'r ffaith na ellir dirnad y gyfran wirioneddol yn hawdd.

Nodwedd arall o'r enghraifft hon yw ei bod yn cynnwys prynwyr. Mae'n sicr yn bosibl y gallai defnyddiwr ddewis peidio â delio â gwerthwr tai sy'n gweithredu ar sail atgyfeirio. Dylid datgelu'r telerau hyn yn gynnar, er mwyn rhoi'r dewis hwnnw i'r defnyddiwr.

Cam Gweithredu a Argymhellir

Dylai'r gwerthwr tai ddatgan y trefniant atgyfeirio, gydag asesiad o'r gwerth blynyddol neu wedi'i gyfartaleddu ar gyfer pob dêl i asiant y trefniant. Dylai'r gwerthwr tai hefyd egluro y gallai'r defnyddiwr ddewis cael y gwasanaeth trawsgludo gan ddarparwr arall.

"Rydym fel mater o drefn yn cyfeirio darpar brynwyr at LLC XY. Eich penderfyniad chi yw a ydych yn dewis delio â LLC XY. Wrth wneud y penderfyniad hwnnw, dylech wybod ein bod yn derbyn taliadau blynyddol gan LLC XY, sy'n cyfateb i oddeutu £ XXX am bob atgyfeiriad."

Er mwyn sicrhau bod y datgeliad yn cael ei wneud yn brydlon, dylai fod yn rhan o fanylion yr eiddo, boed ar bapur, yn electronig, neu wedi'i westeio.

 

Enghraifft Tri: Buddion anniriaethol: 

Mae gwerthwr tai yn cyfeirio pob gwerthwr a phrynwr wedi'i gadarnhau at gwmni symud. Ni thelir unrhyw dâl cadw, ond mae perchnogion y cwmni symud yn rhoi buddion i'r gwerthwr tai ee yn bersonol yn cyfrannu at ffioedd ysgol plant y gwerthwr tai neu'n darparu tocynnau a lletygarwch i ddigwyddiadau chwaraeon.

Ychydig o bobl sy'n symud tŷ yn aml, ac mae'r camau ymarferol sydd ynghlwm wrth symud yn aml yn eilradd i'r ymlyniad emosiynol at y syniad o eiddo newydd. Yn aml iawn, mae gwasanaethau symud yn rhywbeth nad yw llawer yn meddwl amdano tan yn nes ymlaen, ac mae'n bosibl y byddent yn ystyried argymhelliad gan werthwr tai yn gynnig i neidio ato. Gallai unrhyw argymhelliad olygu bod defnyddiwr yn penderfynu peidio â chwilio am ddyfynbrisiau eraill neu siopa o gwmpas, er mwyn hwylustod. Pe baent wedi gwneud hynny yn gwybod am gysylltiad y gwerthwr tai â'r cwmni symud, mae hynny'n benderfyniad am ddêl yr effeithiwyd arno.

Cam Gweithredu a Argymhellir

Er y gallai fod yn afrealistig i'r gwerthwr tai fesur y budd y byddai'n ei gael o'r trefniant hwn, dylai o leiaf ddatgan ei gysylltiad â'r cwmni symud.

"Rydym fel arfer yn cyfeirio cleientiaid at XY Moving Ltd. Eich penderfyniad chi yw a ydych yn dewis delio â XY Moving Ltd. Wrth wneud y penderfyniad hwnnw, dylech wybod ein bod yn derbyn rhoddion gan XY Moving Ltd sy'n werth tua £xxx y flwyddyn."

O ran gwerthwyr, dylai hyn fod yn y contract; ac o ran prynwyr, yn y manylion.

 

Enghraifft Pedwar: Rhoddion Amrywiol

Mae gwerthwr tai yn cyfeirio pob darpar brynwr at ymgynghorydd ariannol (FA) ar gyfer gwiriadau "gallu i symud ymlaen". Nid oes trefniant ariannol rhyngddynt ond dealltwriaeth y bydd y gwerthwr tai yn derbyn cês o Siampên bob Nadolig; ac, os yw'r ymgynghorydd ariannol yn gofyn am gynnyrch penodol ar unrhyw adeg yn ystod y flwyddyn, cês o Siampên Krug. Mae'r ddau yn deall bod y comisiwn y mae'r Ymgynghorydd Ariannol yn ei dderbyn o'r gwerthiant yn talu am y Krug, ac mae'r Ymgynghorydd Ariannol  yn datgan ei gomisiwn i'r defnyddiwr.

Mae'n bwysig canolbwyntio yn yr enghraifft hon ar ddiben y CPRs: sicrhau bod defnyddwyr yn gwneud dewis gwybodus. Efallai bod y defnyddiwr wedi gallu caffael y cynnyrch ariannol a argymhellwyd ar gyfradd comisiwn is pe baent wedi delio ag Ymgynghorydd Ariannol gwahanol neu'n uniongyrchol â'r sefydliad ariannol.

Cam Gweithredu a Argymhellir

Yn amlwg, ni fyddai unrhyw werthwr tai am gyfarch gwerthwr posibl drwy gyhoeddi ei fod yn mesur ei werth mewn siampên y gallai ei ennill; yr un mor amlwg, dylid datgelu bod y trefniant atgyfeirio yn bodoli yn ogystal ag asesiad o'i werth.


"Rydym fel mater o drefn yn cyfeirio pob darpar brynwr at Ymgynghorydd Ariannol XY Cyf.. Eich penderfyniad chi yw a ydych chi'n dewis delio ag Ymgynghorwyr Ariannol XY Cyf.. Wrth wneud y penderfyniad hwnnw, dylech wybod ein bod yn derbyn buddion gan Ymgynghorwyr Ariannol XY Cyf. gwerth rhwng £200 a £1500 y flwyddyn."

 

Enghraifft Pump: Prisio Anhryloyw

Mae asiantaeth tai yn codi ffi sefydlog gychwynnol am farchnata eiddo i'w werthu. Gwahoddir y gwerthwr i ddefnyddio "partner" ar gyfer gwasanaethau ychwanegol (fel trawsgludo) am ffi bellach. Os bydd y gwerthwr yn gwrthod defnyddio'r partner hwn, codir ffi ar y defnyddiwr o ddisgrifiad gwahanol gan yr asiantaeth tai.

Gallai'r sefyllfa hon ddatgelu'r arferion masnachol annheg canlynol:

(a) Cam gweithredu camarweiniol, gan fod datganiad cychwynnol y pris yn ffug, o gofio y bydd y gwerthwr bob amser yn talu mwy na'r "ffi sefydlog" os yw'n derbyn y cynnig am ei eiddo. Efallai mai'r pris yw'r nodwedd sydd fwyaf tebygol o effeithio ar gymryd penderfyniad am ddêl;

(b) Hepgoriad camarweiniol, gan nad yw'r ffi ychwanegol sy'n daladwy wrth arfer yr opsiwn i beidio â defnyddio'r gwasanaeth "partner" yn cael ei wneud yn amlwg ar y dechrau;

(c) Byddai torri'r gofyniad i weithredu gyda diwydrwydd proffesiynol, gan y byddai methu â chydymffurfio â'r ddyletswydd statudol o dan y Ddeddf i ddweud wrth gleientiaid beth fydd yn ddyledus ganddynt, yn sicr yn gyfystyr â methu bodloni safon y gofal a'r sgil arbennig sydd ei angen.

Cam Gweithredu a Argymhellir  

Ni ddylai'r gwerthwr tai ddatgan mai'r pris marchnata yw'r "ffi sefydlog" gan mai dim ond os na fydd y gwerthwr yn derbyn unrhyw gynnig y bydd y swm hwnnw'n daladwy. Lle mae ffioedd am wasanaethau ychwanegol yn sefydlog, mae'n gyfreithlon hysbysebu'r pris cynhwysol am wasanaethau ychwanegol fel y ffi sefydlog. Lle mae ffioedd am wasanaethau ychwanegol yn amrywio ar gyfer pob dêl, mae'n ddilys hysbysebu'r pris cynhwysol nad yw'n cynnwys ffi fel y ffi sefydlog. Yn y ddau senario dylai'r asiant ddatgan unrhyw gysylltiad â'r cwmni "partner".

Ffi gwasanaethau ychwanegol sefydlog:

"Mae ein ffi sefydlog o £1200 (gan gynnwys TAW), yn cynnwys gwasanaethau XXX a ddarperir gan XY Ltd. Os byddwch yn dewis peidio â defnyddio XY Ltd, bydd ein ffi sefydlog yn £1000 (gan gynnwys TAW), sy'n cynnwys ffi am beidio â defnyddio Gwasanaethau XY Ltd. Os na fydd eich eiddo'n symud y tu hwnt i gam y cynnig, codir ein ffi marchnata sefydlog o £800 (gan gynnwys TAW). [Mae XY Ltd. yn is-gwmni sy'n eiddo llwyr i'r asiantaeth tai hon.] "

Ffi gwasanaethau ychwanegol amrywiol:

"Ein ffi marchnata sefydlog yw £800 (gan gynnwys TAW). Ar ôl derbyn cynnig, bydd gofyn i chi dalu am wasanaethau XXX a ddarperir XY Ltd. Bydd y ffi ar gyfer y gwasanaethau hyn yn amrywio yn dibynnu ar y ddêl. Fel canllaw, cost ychwanegol gyfartalog gwasanaethau XY Ltd yw £400 (gan gynnwys TAW). Os byddwch yn dewis peidio â defnyddio XY Ltd, bydd ein ffi marchnata sefydlog yn £1000 (gan gynnwys TAW), sy'n cynnwys ffi am beidio â defnyddio gwasanaethau XY Ltd. [Mae XY Ltd. yn is-gwmni sy'n eiddo llwyr i'r asiantaeth tai hon.] "

 

Argymhellir yn gryf bod gwerthwyr tai yn defnyddio'r datganiad pro-forma, yn Atodiad 4, wrth ddatgelu ffioedd cyfeirio. Dylid rhoi un ffurflen wedi'i llenwi i'r gwerthwr sy'n nodi ffioedd atgyfeirio o ganlyniad i'w cyfeirio. Dylid rhoi ffurflen ar wahân i'r prynwr yn nodi unrhyw atgyfeiriadau sy'n berthnasol yn yr un modd. Cadwch gopïau o'r ffurflenni cyfeirio ar gyfer y gwerthwr a'r prynwr ar y ffeil eiddo.

 

Atodiad 1 - Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 - ("y CPRs")

Mae'r CPRs yn rheoli perthynas rhwng busnesau a defnyddwyr. Maent yn gwahardd ac yn troseddoli rhai arferion masnachol annheg gan gynnwys:

  1. Gweithredu camarweiniol
  2. Hepgoriadau camarweiniol
  3. Camau gweithredu sy'n mynd yn groes i ofynion diwydrwydd proffesiynol

Os profir bod y CPRs wedi cael eu torri, mae gan y prif awdurdod gorfodi bŵer i ddilyn gorchmynion rhybuddio a gwahardd o dan y Ddeddf.

Mae arfer masnachol yn weithred gamarweiniol os yw'n cynnwys gwybodaeth ffug am faterion penodedig (gan gynnwys y pris); neu os yw ei chyflwyno'n gyffredinol mewn unrhyw ffordd yn twyllo neu'n debygol o dwyllo'r defnyddiwr cyffredin mewn perthynas â'r materion penodedig ac mae'n achosi neu'n debygol o beri i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad am ddêl, na fyddai wedi'i gymryd fel arall.

Mae arfer masnachol yn hepgoriad camarweiniol os yw'n hepgor neu'n cuddio gwybodaeth berthnasol, neu'n cyflwyno gwybodaeth berthnasol mewn modd sy'n aneglur, yn annealladwy, yn amwys neu'n anamserol, ac o ganlyniad, mae'n achosi neu'n debygol o achosi y bydd y defnyddiwr cyffredin yn cymryd penderfyniad am ddêl na fyddai wedi ei gymryd fel arall.

At y dibenion hyn, gwybodaeth berthnasol yw'r wybodaeth sydd ei hangen ar y defnyddiwr i wneud penderfyniad gwybodus am ddêl, ac mae penderfyniad am ddêl yn golygu unrhyw benderfyniad a wneir gan ddefnyddiwr, p'un a yw am weithredu neu beidio â gweithredu, yn ymwneud â

(a) P'un ai i  brynu, gwneud taliad yn gyfan gwbl neu'n rhannol ar gyfer, cadw neu waredu cynnyrch* a sut ac ar ba delerau;

neu (b) P'un ai i arfer hawl cytundebol mewn perthynas â chynnyrch a sut ac ar ba delerau.

Mae arfer masnachol yn mynd yn groes i ofynion diwydrwydd proffesiynol os yw'n methu â chwrdd â safon y gofal a'r sgil arbennig y gellid disgwyl yn rhesymol i fasnachwr ei ddefnyddio tuag at ddefnyddwyr; a bydd yn arfer masnachol annheg os yw'n gwyrdroi neu'n debygol o wyrdroi ymddygiad economaidd y defnyddiwr cyffredin yn sylweddol.

Mae "ystumio ymddygiad economaidd" defnyddiwr cyffredin yn sylweddol yn golygu amharu'n sylweddol ar ei allu i wneud penderfyniad gwybodus, gan beri iddo wneud penderfyniad am ddêl na fyddai wedi ei gymryd fel arall.

* Mae Rheoliad 2 y CPRs yn diffinio "cynnyrch" fel unrhyw nwyddau neu wasanaeth ac mae'n cynnwys eiddo, hawliau a rhwymedigaethau na ellir eu symud.

 

Atodiad 2 - Amgylchiadau pan fydd ffi atgyfeirio yn codi

At ddibenion yr arweiniad hwn, bydd ffi atgyfeirio yn codi naill ai lle

(a) Mae gwerthwr tai yn cyfeirio busnes at berson arall ac yn cael ei dalu neu wedi'i dalu am yr atgyfeiriad; neu

(b) Mae busnes yn cael ei gyfeirio at y gwerthwr tai, ac mae'r gwerthwr tai yn talu neu wedi talu am yr atgyfeiriad; neu

(c) Mae gwerthwr tai

(i) yn trefnu i berson arall ddarparu gwasanaethau i gleient y gwerthwr tai neu ddarpar brynwr eiddo, ac

(ii) mae'r gwerthwr tai yn cael ei dalu neu wedi'i dalu am wneud y trefniant.

Mae busnes yn cael ei gyfeirio os -

(a) bydd person yn darparu gwybodaeth i un arall,

(b) yw'n wybodaeth y byddai angen i ddarparwr gwasanaethau ei chynnig i'r gwerthwr neu ddarpar brynwr eiddo i ddarparu gwasanaethau perthnasol, ac

(c) nad yw'r person sy'n darparu'r wybodaeth yn werthwr eiddo nac yn ddarpar brynwr eiddo.

Mae cyfeiriadau at daliad yn cynnwys cyfeiriadau at arian, boed hynny drwy ffi dêl benodol neu drwy dâl cadw, ac ystyriaeth arall. Yn y modd hwn, nid oes rhaid i ffi atgyfeirio fod yn daliad ar gyfer dêl benodol ond mae'n cynnwys taliadau cadw a rhoi rhoddion.

Atodiad 3 - Adran 18 Deddf Gwerthwyr Tai 1979

18 Gwybodaeth i gleientiaid am ddarpar rwymedigaethau.

  1. Yn ddarostyngedig i isadran (2) isod, cyn i unrhyw berson (y cyfeirir ato fel "y cleient" yn yr adran hon) ymrwymo i gontract gydag un arall (y cyfeirir ato yn yr adran hon fel "yr asiant") y bydd yr asiant yn ymwneud â gwaith asiantaeth tai oddi tano ar ran y cleient, rhaid i'r asiant roi'r canlynol i'r cleient —
    1. yr wybodaeth a bennir yn isadran (2) isod; ac
    2. unrhyw wybodaeth ychwanegol y gellir ei rhagnodi o dan isadran (4) isod.
  2. Y canlynol yw'r wybodaeth sydd i'w rhoi o dan isadran (1) (1) uchod
    1. manylion yr amgylchiadau lle bydd y cleient yn atebol i dalu tâl i'r asiant am wneud gwaith asiantaeth tai;
    2. manylion swm cydnabyddiaeth yr asiant am gyflawni gwaith asiantaeth tai neu, os na ellir rhoi'r swm hwnnw ar adeg rhoi'r wybodaeth, manylion y modd y caiff y tâl ei gyfrifo;
    3. manylion unrhyw daliadau nad ydynt yn rhan o gydnabyddiaeth yr asiant am gyflawni gwaith asiantaeth tai neu gontract neu flaendal cyn-gontract ond a fydd, neu a allai fod, dan rai amgylchiadau, yn daladwy o dan y contract y cyfeirir ato yn isadran (1) uchod gan y cleient i'r asiant neu unrhyw berson arall a manylion yr amgylchiadau pan fydd unrhyw daliadau o'r fath yn daladwy; a
    4. manylion swm unrhyw daliad sy'n dod o fewn paragraff (c) uchod neu, os na ellir canfod y swm hwnnw ar adeg rhoi'r wybodaeth, amcangyfrif o'r swm hwnnw ynghyd â manylion y modd y caiff ei gyfrifo.
  3. Os, ar unrhyw adeg ar ôl i'r cleient a'r asiant ymrwymo i gontract o'r fath fel y cyfeirir ato yn isadran (1) uchod, mae'r partïon yn cytuno y dylid amrywio telerau'r contract i'r graddau y maent yn ymwneud â chyflawni'r gwaith asiantaeth tai neu unrhyw daliad sy'n dod o fewn isadran (2) (3) uchod, rhaid i'r asiant roi manylion i'r cleient am unrhyw newidiadau sydd, ar yr adeg y rhoddir y datganiad, i'w gwneud yn yr wybodaeth a roddwyd i'r client o dan isadran (1) uchod cyn ymrwymo i'r contract.

 

Atodiad 4 - Ffurflen Datgeliad

  Canllawiau ynghylch Tryloywder Ffioedd sy'n ymwneud â Gwerthu Eiddo (gweler tudalen 13) [914KB]

 

Atodiad 5 - Cyfranwyr

 

Rhannwch y dudalen hon

Facebook icon Twitter icon Eicon e-bost

Argraffu

Eicon argraffu