Trethi busnes: Rhoi gwybod i ni am newid i'ch busnes

Dyletswydd i roi gwybod am newid mewn amgylchiadau

1 Ebrill 2026, bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno deddf newydd, a fydd yn ei gwneud yn ofynnol i drethdalwyr i roi gwybod am newidiadau penodol o fewn 60 diwrnod, er mwyn sicrhau bod trethdalwyr yn derbyn biliau cywir ac yn osgoi taliadau annisgwyl.

Mae rheoliadau'n ei gwneud yn ofynnol i drethdalwyr hysbysu'r awdurdod bilio pan fydd newidiadau penodol mewn amgylchiadau'n digwydd. Rhaid i chi roi gwybod i'r awdurdod bilio am y dyddiad y digwyddodd unrhyw un o'r newidiadau canlynol, o fewn cyfnod o 60 diwrnod i'r dyddiad hwnnw:

a. gwnaethoch ddod yn gyfrifol am dalu'r trethi busnes ar gyfer yr eiddo,

b. mae rhywun yn byw yn yr eiddo ac roedd heb ei feddiannu'n flaenorol (yn wag), neu

c. nid oes neb yn meddiannu'r eiddo mwyach (wedi dod yn wag).

Gall methu â chydymffurfio â'r gofyniad hwn arwain at ddirwy o £500.
Gall darparu gwybodaeth sy'n ffug arwain at gollfarn droseddol a dirwy o £1,000

Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma: Newidiadau i’ch ardrethi annomestig y mae’n rhaid i chi roi gwybod amdanynt (PDF, 211 KB)

Mae rhai newidiadau i'ch busnes y bydd rhaid dweud wrth y Swyddfa Brisio amdanynt. Y math o newid sydd angen i'r Swyddfa Brisio wybod amdanynt yw 'Newid Materol mewn Amgylchiadau' (NMA) a newidiadau o bwys ydynt fel arfer i'ch eiddo busnes.

Pa fath o newid ffisegol i'r eiddo a all effeithio ar y GA?

Mae newidiadau eraill i'ch eiddo a all effeithio ar y GA, ac y dylid dweud wrth y Swyddfa Brisio amdanynt.

Os oes rhan o'ch eiddo wedi cael ei rannu ymaith fel y caiff (neu y gellid) ei feddiannu gan rywun arall neu os ydych yn cynyddu maint eich eiddo trwy feddiannu llawr arall (yn uniongyrchol uwchben neu o dan) yr adeilad neu o bosibl fel rhan o adeilad drws nesaf.

Gelwir y newidiadau ffisegol hyn yn 'ailgyfansoddiadau' neu raniadau ac uniadau.

Er enghraifft, cwmni sy'n meddiannu adeilad swyddfa deulawr. Mae'r cwmni yn penderfynu gadael y llawr cyntaf ac mae cwmni arall yn symud yno.  Fe fyddem yn rhannu'r asesiad wedi hynny yn ddau asesiad ar wahân.

Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, mae'r cwmni ar y llawr gwaelod yn symud allan yn llwyr, ac mae'r cwmni ar y llawr cyntaf yn cymryd y llawr gwaelod hefyd. Byddai'r ddau asesiad yn cael eu huno i fod yn un asesiad.

Cofiwch: Pan mae dau eiddo'n cael eu cyfuno, gall gwerth ardrethol yr uno gynyddu yn uwch na'r trothwy gostyngiadau i fusnesau bychain. Gallai hyn olygu fod eich bil yn cynyddu mwy nag y byddech yn ei ddisgwyl.

Sut ydw i'n rhoi gwybod am NMA i'm heiddo?

Dylech gysylltu â'ch Swyddfa Brisio leol gyda manylion eich eiddo a'r newid posibl.

Bydd angen i chi anfon tystiolaeth ategol. Bydd hyn yn dibynnu ar y math o newid ffisegol ond bydd tystiolaeth dda yn cynnwys:

• Unrhyw newid i'ch cytundeb rhent sydd yn ganlyniad uniongyrchol i'r newid ffisegol.
• Unrhyw newid i lefel eich masnachu sy'n ganlyniad uniongyrchol i'r newid ffisegol.
• Unrhyw wybodaeth berthnasol arall megis gwaith sydd wedi'i gynnal ac unrhyw geisiadau cynllunio.