Cabinet i ystyried cynnig cyllideb gytbwys ar gyfer 2026-27

13 Ionawr 2025

Yr wythnos nesaf, bydd Cabinet Cyngor Sir Powys yn ystyried cynigion ar gyfer cyllideb gytbwys ar gyfer 2026-27, sy'n anelu at ddiogelu gwasanaethau hanfodol, cefnogi'r rhai mwyaf bregus, a buddsoddi yn nyfodol y sir, er gwaethaf pwysau ariannol parhaus.

Mae'r gyllideb ddrafft, a gyhoeddwyd heddiw, wedi'i llunio gan adborth gan breswylwyr, cynghorwyr a phartneriaid, ac mae'n adlewyrchu'r blaenoriaethau a nodwyd yn yr arolwg cyllideb ddiweddar. Os bydd y Cabinet yn cytuno, bydd y cynigion yn cael eu hargymell i'r Cyngor Llawn i'w cymeradwyo ym mis Chwefror.

Mae'r gyllideb ddrafft yn cynnig cynnydd o 4.9% yn Nhreth y Cyngor - yn is na'r hyn a ddisgwylwyd gan lawer - tra'n blaenoriaethu buddsoddiad mewn ysgolion, gofal cymdeithasol, a gwaith cynnal a chadw ffyrdd. Bydd cyllidebau dirprwyedig ysgolion yn gweld cynnydd o 5.7%, ac mae adnoddau ychwanegol sylweddol yn cael eu dyrannu ar gyfer gofal cymdeithasol oedolion a phlant, gan gynnwys y Cyflog Byw Gwirioneddol i weithwyr gofal.

Dywedodd yr Aelod Cabinet ar gyfer Cyllid a Thrawsnewid Corfforaethol, y Cynghorydd Sir David Thomas: "Mae'r gyllideb ddrafft hon yn adlewyrchu ein hymrwymiad i ddiogelu'r gwasanaethau sydd bwysicaf i'n preswylwyr, tra'n cydnabod yr heriau ariannol gwirioneddol ry'n ni'n eu hwynebu. Mae'r setliad gwell gan Lywodraeth Cymru yn cael ei groesawu, ond mae'n rhaid i ni barhau i drawsnewid sut ry'n ni'n darparu gwasanaethau a gwneud penderfyniadau anodd i sicrhau bod Powys yn parhau i fod yn wydn ac yn gynaliadwy ar gyfer y dyfodol.

Ry'n ni wedi gweithio'n galed i gyflwyno cyllideb gytbwys ar gyfer 2026-27, gan gyfyngu ar y cynnydd arfaethedig yn Nhreth y Cyngor a blaenoriaethu buddsoddiad mewn ysgolion, gofal cymdeithasol a seilwaith hanfodol. Fodd bynnag, mae'r rhagolygon tymor canolig yn parhau i fod yn heriol, a bydd angen i ni barhau â'n taith drawsnewid i ddarparu arbedion a diogelu gwasanaethau hanfodol i'n cymunedau a sicrhau Powys Gynaliadwy.

Er mwyn cydbwyso'r gyllideb, mae dros £12 miliwn o arbedion wedi'u cynllunio ar gyfer 2026-27, gan adeiladu ar y £120 miliwn a gyflawnwyd dros y degawd diwethaf. Mae'r rhain i gyd yn cyd-fynd ag egwyddorion Powys Gynaliadwy a byddant yn cael eu cyflawni drwy ailfodelu gwasanaethau, trawsnewid digidol, a gwelliannau effeithlonrwydd, gyda ffocws ar leihau'r effaith ar wasanaethau rheng flaen.

Mae ein rhaglen gyfalaf ddrafft ar gyfer 2026-31 yn manylu cyfanswm o £742 miliwn o fuddsoddiad, gan gefnogi seilwaith hanfodol, gan gynnwys ysgolion, adfywio a gweithredu ar newid yn yr hinsawdd."

Er gwaethaf y setliad gwell, mae'r Cyngor yn wynebu bwlch cyllidebol disgwyliedig o £28.8 miliwn erbyn 2030-31, hyd yn oed ar ôl cyflawni'r holl arbedion a nodwyd. Mae'r Cyngor yn parhau i alw am setliadau cyllido aml-flwyddyn a chefnogaeth bellach gan Lywodraeth Cymru i alluogi cynllunio hirdymor cynaliadwy.

Bydd y gyllideb ddrafft yn cael ei hystyried gan y Cabinet ar 20 Ionawr 2026. Os cytunir arni, bydd yn cael ei hargymell i'r Cyngor Llawn er mwyn ei chymeradwyo ym mis Chwefror.