Llyfrgell y Trallwng yn dychwelyd i'r Lanfa estynedig
10 Mawrth 2026
Mae'n dilyn ei estyniad a'i adnewyddu fel rhan o brosiect mawr i adfer Camlas Trefaldwyn.
Bydd y llyfrgell ar agor am y tro olaf yn ei chartref dros dro yn y bythynnod ar lan y gamlas, wrth ymyl Y Lanfa, ddydd Sadwrn 14 Mawrth, gyda'r drysau'n ailagor ar y cyfleusterau newydd ar draws yr iard chwe diwrnod yn ddiweddarach, am 9.30am.
Mae'r prosiect, a gyflawnwyd gan SWG Construction o'r Trallwng, wedi ehangu'r arwynebedd llawr o dan y canopi presennol i greu cyntedd mynediad newydd, tra hefyd yn cyflwyno gofod cymunedol ac arddangos hyblyg uwchben. Mae'r datblygiad yn cynnwys toiled cyhoeddus newydd, mynediad lifft, paneli solar ac unedau trin aer modern, gan wella hygyrchedd a pherfformiad amgylcheddol.
Mae'n ategu ac yn ymestyn y gwaith adnewyddu a wnaed pan symudodd y llyfrgell i'r adeilad yn 2020.
Mae ardal y cei hefyd wedi cael ei hail-wynebu i leihau'r risg o lifogydd ac i'w gwneud yn fwy hygyrch, ac mae ardal dirlunio newydd ar gyfer defnydd y cyhoedd wedi'i hychwanegu. Mae'r bythynnod ar lan y gamlas rhestredig Gradd II wedi'u hadnewyddu at ddefnydd masnachol.
Cafodd ailagor y llyfrgell yn Y Lanfa ei ohirio tra bod canllawiau ychwanegol yn cael eu gosod a chynllun swyddfa gwell yn cael ei greu. Bydd arddangosfeydd Amgueddfa Y Lanfa hefyd ar gael i'w gweld yn ddiweddarach yn y flwyddyn, ar ôl i'w cynllun gael ei ailfodelu.
"Mae'n wych gweld Y Lanfa yn ailagor i'r cyhoedd, gyda chyfleusterau estynedig a gwell yr ydym yn gobeithio y byddant yn boblogaidd gyda thrigolion Powys ac ymwelwyr fel ei gilydd," meddai'r Cynghorydd Raiff Devlin, Aelod Cabinet Cyngor Sir Powys dros Gwsmeriaid, Gwasanaethau Digidol a Chymunedol. "Credwn fod ganddo bellach y potensial i ddod yn ganolfan ddiwylliannol werthfawr a mawr ei pharch yng nghanol y dref, yn ogystal ag ychwanegu at atyniad y golygfeydd a'r profiad ar lan y gamlas."
Ychwanegodd Julian Kirkham, Cyfarwyddwr Adeiladu SWG: "Fel contractwr lleol, mae'n wych gweld Y Lanfa yn ailagor gyda chyfleusterau modern, hyblyg a fydd o fudd i drigolion ac ymwelwyr. Cyflawnodd ein tîm welliannau sy'n parchu cymeriad yr adeilad wrth greu mannau cynaliadwy o ansawdd uchel sy'n addas ar gyfer y dyfodol.
"Rydym yn falch o fod wedi cyfrannu at gynllun sy'n cryfhau'r gymuned a'r prosiect adfer camlas ehangach."
Crëwyd y dyluniadau ar gyfer Y Lanfa gan Hughes Architects a rheolwyd yr adeilad gan Wasanaethau Dylunio Eiddo'r cyngor.
Llwyddodd Cyngor Sir Powys i sicrhau cyllid Ffyniant Bro gan Lywodraeth y DU ar gyfer gwelliannau Y Lanfa fel rhan o brosiect Adfer Camlas Trefaldwyn gwerth £14 miliwn.
Mae'r cyngor yn gweithio mewn partneriaeth â Glandŵr Cymru (Ymddiriedolaeth Camlesi ac Afonydd Cymru) ar elfennau adfer y dyfrffyrdd, gyda'r bwriad o greu amgylchedd gwell i bobl a natur:
- Gwaith carthu ac i'r glannau i ran 4.4 milltir rhwng Llanymynech ac Arddlîn.
- Adeiladu dwy bont newydd ger Llanymynech i ganiatáu i gychod a phobl basio trwy rannau sydd wedi'u blocio ar hyn o bryd.
- Creu ardaloedd natur newydd sy'n seiliedig ar ddŵr ar hyd y gamlas.
- Atgyweiriadau a gwelliannau i Draphont Ddŵr Aberbechan ger y Drenewydd.
Mae Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol wedi cyfrannu £164,000 tuag at gost y gwaith ar Y Lanfa, gyda Llywodraeth Cymru yn rhoi £140,000 tuag at adnewyddu bythynnod glan y gamlas, fel rhan o'i rhaglen Trawsnewid Trefi.
Cefnogwyd y gwaith ar Draphont Ddŵr Aberbechan, ger y Drenewydd, hefyd gan Grant Adeilad Hanesyddol gan Cadw.
Os yw darllenwyr eisiau casglu neu ddychwelyd llyfrau yn ystod yr ychydig ddyddiau y mae Llyfrgell y Trallwng ar gau, i baratoi ar gyfer ei dychweliad adref, fe'u cynghorir i ddefnyddio Llyfrgelloedd y Drenewydd neu Lanfyllin, neu Lyfrgelloedd Cymunedol Llanfair Caereinion neu Drefaldwyn yn lle: https://storipowys.org.uk/visit-us/libraries/?lang=cy
- Mae'r Drenewydd ar agor ar ddydd Llun, dydd Mawrth a dydd Iau: https://storipowys.org.uk/visit-us/libraries/newtown-library/?lang=cy
- Llanfyllin ar ddydd Mawrth a dydd Iau: https://storipowys.org.uk/visit-us/libraries/llanfyllin-library/?lang=cy
- Llanfair Caereinion ddydd Mawrth a dydd Iau: https://storipowys.org.uk/visit-us/libraries/llanfair-caereinion-library/?lang=cy
- Trefaldwyn ar ddydd Llun, dydd Mawrth, dydd Mercher a dydd Iau: https://storipowys.org.uk/visit-us/libraries/montgomery-library/?lang=cy
Mae e-lyfrau ac e-lyfrau sain hefyd ar gael ar-lein: https://storipowys.org.uk/explore/library-services/e-books-and-e-audiobooks/?lang=cy
LLUN: Y Lanfa wedi'i hymestyn a'i hadnewyddu yn y Trallwng.
