Adolygiad Ôl-16

Ar hyn o bryd mae'r Cyngor yn cynnal Adolygiad Strategol o addysg ôl-16, sy'n anelu at nodi gweledigaeth hirdymor ar gyfer addysg ôl-16 yn y sir.

Mae hyn yn dilyn yr argymhelliad yn arolygiad diweddar Estyn y Cyngor o Wasanaethau Addysg i 'Weithio gyda phartneriaid i ddatblygu a gweithredu model ar gyfer addysg 16-19 oed sy'n hyfyw ac yn gynaliadwy yn ariannol, yn anghenion pob dysgwr, ac yn ystyried darpariaeth cyfrwng Cymraeg ac ADY.'

Fel rhan o'r adolygiad hwn, ystyriodd Cabinet y Cyngor bapur yn ddiweddar yn amlinellu'r ddarpariaeth bresennol, yr heriau sy'n gysylltiedig â'r ddarpariaeth hon, a nifer o opsiynau yn y dyfodol. Mae'r papur a ystyriwyd gan y Cabinet ar gael isod:

Cyngor Sir Powys County Council - Agenda ar gyfer Cabinet ar Ddydd Mawrth, 13 Mai, 2025, 11.00 am

Mae addysg ôl-16 ym Mhowys yn wynebu nifer o heriau, gan gynnwys gostyngiad cyson yn nifer y dysgwyr chweched dosbarth. Mae gan y duedd hon oblygiadau ariannol sylweddol, gan fod cyllid gan Lywodraeth Cymru (drwy Medr) yn seiliedig i raddau helaeth ar niferoedd y dysgwyr, gan ei gwneud hi'n fwyfwy anodd cynnal darpariaeth effeithiol, yn enwedig mewn ysgolion llai.

Cam 1 Ymgysylltu

Yn ystod mis Mehefin a mis Gorffennaf 2025, cynhaliodd y Cyngor sesiynau ymgysylltu personol ym mhob un o bum tref graidd Powys, wedi'u hanelu at staff a llywodraethwyr ysgolion. Roedd y sesiynau hyn yn darparu llwyfan i rannu gwybodaeth am y pwysau sy'n wynebu'r sector a chasglu adborth ar sut y gallai darpariaeth yn y dyfodol edrych. Neges allweddol gan gyfranogwyr oedd pwysigrwydd rhoi llais y dysgwr wrth wraidd y broses o wneud penderfyniadau, yn hytrach na chanolbwyntio ar yr opsiynau ar y rhestr fer yn unig.

Isod mae'r ddolen i'r cyflwyniad a rennwyd yn y sesiynau ymgysylltu:

Adolygiad Strategol o Ddarpariaeth Ôl-16 Digwyddiadau Ymgysylltu (PDF, 892 KB)

Isod mae'r ddolen i 'Adroddiad Ymgysylltu Cam 1'

Adroddiad Ymgysylltu Cam 1 (PDF, 2 MB)

Cam 2 Ymgysylltu

Er mwyn sicrhau ymgysylltiad ystyrlon â dysgwyr a rhieni/gofalwyr, penododd y Cyngor Opinion Research Services (ORS) fel ei bartner allanol i arwain rhaglen gynhwysfawr a oedd yn cynnwys:

Holiadur ar-lein oedd ar gael i rieni/gofalwyr dysgwyr oedran uwchradd, yn ogystal â disgyblion sy'n mynychu addysg uwchradd ac ôl-16 ym Mhowys
Grwpiau ffocws gyda disgyblion a staff ym mhob un o'r 13 safle uwchradd a phob oed, oedd yn sicrhau ymgysylltiad ym mhob un o'r 13 ardal.
Ymgysylltiad gyda dysgwyr sydd wedi dewis mynychu coleg neu ddarpariaeth y tu allan i'r yn flaenorol

Pwrpas yr ymarfer hwn oedd deall beth sydd ei angen ar ddysgwyr a rhieni/gofalwyr gan system addysg ôl-16 ym Mhowys a pha ffactorau sy'n effeithio ar eu penderfyniadau wrth benderfynu ble i fynychu.

Isod mae'r ddolen i'r adroddiad llawn.

Atodiad A - Adroddiad Ymgysylltu Addysg Ol-16 (PDF, 236 KB)

Beth sy'n Digwydd Nesaf

Bydd gweithredu model system gyfan newydd yn cymryd amser a phartneriaeth, ond mae ein dyhead yn glir:

Bydd Powys yn creu system addysg 14+ gydlynol sy'n ardderchog, yn deg ac yn economaidd; un sy'n cynnig dewis go iawn, cyfle gwirioneddol i bobl ifanc a rheswm cryf i adeiladu eu dyfodol yma ym Mhowys.

Bydd y gwaith yn parhau dros y 12 mis nesaf yn seiliedig ar y tair ffrwd waith a amlinellwyd yn yr adroddiad a aeth i'r Cabinet ddydd Mawrth 24 Mai 2026. Mae'r cynllun ymgysylltu canlynol wedi'i ddatblygu i gefnogi'r gwaith parhaus.

Amserlen Ddangosol

Os oes gennych unrhyw gwestiynau pellach am yr adolygiad, cysylltwch â'r Tîm Trawsnewid Addysg gan ddefnyddio'r manylion cyswllt isod.

Parhau i weithio gyda'r Gweithgor Penaethiaid i gryfhau'r ddarpariaeth ôl-16 mewn ysgolion i sicrhau ei bod yn diwallu anghenion dysgwyr orau ac yn parhau i fod yn hyfyw yn ariannol. Parhaus
Sefydlu Bwrdd Llwybrau y Dyfodol, sy'n cynnwys cynrychiolwyr o AB, AU, RSP, Addysg a'r Economi i ddatblygu llwybrau yn y dyfodol sy'n cyd-fynd â strategaeth economaidd y Cyngor. Ebrill 2026 ymlaen
Sefydlu Grŵp Llywio Llywodraethwyr gyda chynrychiolwyr o bob ysgol uwchradd / pob oedran i ddarparu llwyfan i lywodraethwyr gefnogi datblygiad y model yn y dyfodol. Mai 2026 ymlaen
Sefydlu Gweithgor Ôl-16 ADY i ganolbwyntio ar ddatblygu llwybrau i ddysgwyr sydd ag ADY. Mai 2026 ymlaen
Gweithdy gydag Aelodau Etholedig. Mai 2026
Ymgysylltu ag ysgolion cynradd ledled Powys i ddeall anghenion dysgwyr y dyfodol. Medi - Rhagfyr 2026
Ymgysylltu â Chyflogwyr i ddeall anghenion y gweithlu yn y dyfodol ac alinio cyfleoedd. Medi - Rhagfyr 2026

Mae amserlen gyffredinol y prosiect wedi'i diweddaru i adlewyrchu'r ymgysylltiad uchod.

Papur Cabinet i roi'r wybodaeth ddiweddaraf am ymgysylltu ôl-16 a'r camau nesaf i ddatblygu'r ffordd ymlaen a ffefrir. Mawrth 2026  
Etholiadau'r Senedd - cyfnod cyn-etholiad. Ebrill - Mai 2026
Symud ymlaen efo ymgysylltu a ffrydiau gwaith. Ebrill 2026 - Mawrth 2027
Cyfnod cyn-etholiad Etholiadau Llywodraeth Leol (Cymru). Ebrill - Mai 2027
Adroddiad Cabinet i roi diweddariad pellach ar yr adolygiad a modelau posib ar gyfer y dyfodol. Gorffennaf 2027
Ymgysylltu anffurfiol i ganiatáu adborth ar fodel tymor hir. Tymor yr Hydref 2027 
Cynnig ffurfiol i'w ystyried gan y Cabinet os oes angen. Tymor y Gwanwyn 2028
Gweithredu.  Medi 2029 - Medi 2031