Mae cynnydd mawr i ddefnyddio cartrefi gwag unwaith eto yn cefnogi dyfodol cryfach, tecach a gwyrddach i Bowys
11 Mawrth 2026
Mae'r gwaith hwn yn chwarae rhan hanfodol yn uchelgais Cyngor Sir Powys i adeiladu sir gryfach, decach a gwyrddach, cynyddu'r cyflenwad o dai mawr‑eu hangen, gwella golwg a bywiogrwydd canol trefi, a lleihau'r effeithiau amgylcheddol a chymdeithasol y gall adfeilion adeiladau eu creu.
Mae Tîm Eiddo Gwag ymroddedig bellach yn gweithio i fynd i'r afael â rhai o'r achosion mwyaf heriol a chymhleth ledled y sir tra bod Grŵp Problemau Eiddo Gwag amlasiantaeth yn canolbwyntio ar yr eiddo sy'n cael yr effaith fwyaf ar gymdogaethau lleol, yn enwedig yng nghanol trefi.
Mae ymchwiliadau rhagweithiol a gynhaliwyd gan y cyngor eisoes wedi nodi 18 eiddo heb eu cofrestru o'r blaen sydd bellach yn atebol i Dreth y Cyngor, gan gynhyrchu mwy na £93,000 mewn incwm ychwanegol - gyda dros £119,000 wedi'i godi trwy waith ar eiddo gwag ers mis Ionawr 2024. Mae'r incwm hwn yn cefnogi gwasanaethau lleol hanfodol yn uniongyrchol ac yn cryfhau gwytnwch ariannol y cyngor.
Gall cartrefi gwag hirdymor ddenu ymddygiad gwrthgymdeithasol, creu risgiau diogelwch ac effeithio ar les aelwydydd cyfagos. Mae'r cyngor yn ymateb gyda chymysgedd o gefnogaeth ymarferol, cymhellion a lle bo angen, gorfodaeth gadarn.
Mae Ffurflen Atgyfeirio Eiddo Gwag ar-lein bellach yn ei gwneud hi'n haws nag erioed i drigolion roi gwybod am eiddo problemus, gan helpu'r cyngor i ymateb yn gyflymach ac yn decach.
Dod ag adeiladau presennol yn ôl i ddefnydd yw un o'r ffyrdd mwyaf amgylcheddol gynaliadwy o greu cartrefi newydd. Mae adnewyddu yn lleihau gwastraff, yn lleihau allyriadau carbon sy'n gysylltiedig â dymchwel ac adeiladu o'r newydd.
Mae perchnogion hefyd yn cael eu cefnogi i wella effeithlonrwydd ynni eu heiddo lle bynnag y bo modd - gan helpu i leihau biliau ynni a chyfrannu at nodau hinsawdd lleol a chenedlaethol.
Mae Powys yn gwneud cynnydd cryf drwy gynllun Grant Cartrefi Gwag Cenedlaethol Llywodraeth Cymru, gyda 113 o ymholiadau gan berchnogion, 64 o geisiadau cymwys, 50 o arolygon eiddo wedi'u cwblhau, 14 o brosiectau cymeradwy a thri chartref eisoes wedi'u hadnewyddu'n llawn a'u dychwelyd i ddefnydd sydd wedi arwain at bron i £709,000 o gyfanswm y buddsoddiad (gan gynnwys £351,682 mewn cyllid grant).
Mae modelau cyllido cymysg arloesol hefyd yn dod â bywyd newydd i adeiladau heriol yng nghanol y dref - gan gynnwys cartrefi a mannau masnachol newydd yn y Trallwng a'r Drenewydd - gan gefnogi adfywio, busnesau lleol a bywiogrwydd cymunedol.
Dywedodd y Cynghorydd Matthew Dorrance, Dirprwy Arweinydd ac Aelod Cabinet dros Bowys Decach: "Mae dod â chartrefi gwag yn ôl i ddefnydd yn hanfodol i adeiladu Powys Gryfach, Decach a Gwyrddach.
Mae gan yr eiddo hyn y potensial i ddod yn gartrefi o ansawdd uchel a mannau busnes ffyniannus - ac mae pob un rydyn ni'n dod yn ôl i ddefnydd yn cryfhau cymuned.
"Mae ein Tîm Eiddo Gwag yn gwneud cynnydd gwirioneddol, yn gweithio gyda pherchnogion, yn mynd i'r afael â materion hirdymor a throi heriau cymhleth yn ganlyniadau cadarnhaol i bobl leol. Adfywio cynaliadwy ar waith yw hyn."
Gall preswylwyr roi gwybod am eiddo gwag drwy ymweld â Adrodd am Eiddo Gwag
