1. Logio Mewn / Cofrestru
  2. English
Close Icon
  1. Logio Mewn / Cofrestru
Hysbysiad: Wyddoch chi y gallwch fenthyg cit casglu sbwriel wrthym ni a helpu i gadw Powys yn lân
Darllen mwy

Beth sy'n digwydd i'r deunydd ailgylchu a'r sbwriel arall ar ôl iddo gael ei gasglu o fin y ffordd?

Mae deunydd ailgylchu a gwastraff gweddilliol a gesglir ym Mhowys yn cael ei ddanfon i'r orsaf drosglwyddo ranbarthol agosaf i'w swmpio cyn ei gludo ymlaen at ailbroseswyr (gydag ychydig eithriadau o ddeunydd yn cael ei ddanfon yn uniongyrchol o'r cerbydau casglu at yr ailbrosesydd).


Sut mae'n cael ei brosesu?

Lle bo modd, anfonir holl ddeunyddiau ymyl palmant Powys i'w prosesu yng Nghymru, ond mae peth deunydd yn cael ei brosesu yn Lloegr. Nid oes unrhyw ddeunydd yn teithio ymhellach na hyn i gael ei ailgylchu neu ei waredu'n llwyr.

Gwastraff Bwyd

Ar hyn o bryd mae gwastraff bwyd ein Sir yn cael ei gludo i ffatri treulio anaerobig (AD) ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

Yma, mae bacteria'n chwalu'r gwastraff bwyd solet yn absenoldeb ocsigen. Mae hon yn broses hynod effeithlon sy'n caniatáu ailgylchu uniongyrchol hyd at 98% o wastraff bwyd wedi'i fewnbynnu. Mae'r cynnyrch terfynol yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cynhyrchu gwrtaith i'w ailddefnyddio'n uniongyrchol yn y sector amaethyddol.

Oherwydd y broses Treulio Anaerobig, cynhyrchir cryn dipyn o fethan hefyd, sy'n cael ei gynaeafu a'i ddefnyddio fel bio-nwy i gynhyrchu trydan ar gyfer y Grid Cenedlaethol.

Mae'r holl brosesau ailgylchu, yn ogystal â defnyddio'r nwyon sy'n deillio o hyn, yn digwydd ar yr un safle. Mae'r deunydd sy'n weddill (<2%, sydd fel arfer yn cynnwys esgyrn mawr, plastig a halogion eraill na thorrodd i lawr yn ystod y broses slyri) yn cael ei anfon i'w losgi, a hefyd i gynhyrchu trydan ar gyfer y Grid Cenedlaethol, ond mewn amrywiol gyfleusterau yng Nghymru a Lloegr. Mae yna gydran arall sy'n cael ei hailgylchu o'r lludw gwaelod a gynhyrchir ar ôl llosgi, a ddefnyddir fel cydran wrth gynhyrchu sment.

Papur /Cerdyn

Wedi'i gasglu'n gymysg, mae ein papur /cardbord wrth ymyl y palmant yn cael ei anfon i'w ddidoli ar hyn o bryd mewn cyfleuster yng Nglannau Dyfrdwy, Sir y Fflint.

O'r fan hon, anfonir y papur a'r cardbord gradd isel i felin bapur yn Norfolk. Anfonir y cardbord sydd o radd well i felin wahanol ger Manceinion. Yna caiff ei ddidoli ymhellach ar y safleoedd hyn i raddau mwy penodol. Caiff pob gradd ei droi yn ôl yn fwydion wedyn i'w bwydo'n ôl i weithgynhyrchu papur neu gardbord newydd.

Mae hon hefyd yn broses effeithlon iawn gyda mwy na 99% o'r deunydd hwn yn cael ei ailgylchu. Mae'r deunydd sy'n weddill yn cynnwys tâp gludiog a styfflau ac ati, sy'n cael eu gwahanu oddi wrth y papur a'r cardbord. Mae unrhyw ddeunydd metel yn cael ei adfer a'i ailgylchu, a'r plastigion a'r gludyddion ac ati yn cael eu llosgi ar y safle i ddarparu pŵer ar gyfer gweithrediadau'r ffatri.

Gwydr

Ar hyn o bryd mae ein gwydr yn cael ei anfon at ailbrosesydd gyda chyfleusterau yng Nghwmbrân, Torfaen ac Ellesmere Port, Sir Gaer. Mae mwyafrif ein deunydd yn diweddu yng Nghwmbrân, gydag Ellesmere Port yn cael ei ddefnyddio'n bennaf pan mae Cwmbrân yn llawn.

Yn y safleoedd hyn, mae'r deunydd yn cael ei falu a'i ddidoli gyda cherrynt magnetig a 'cherrynt Eddy' i wahanu unrhyw gydrannau metel o'r gwydr. Mae didoli mecanyddol pellach yn tynnu plastig neu bapur (o gaeadau poteli, capiau a labeli ac ati).

Yna mae'r gwydr wedi'i falu naill ai'n cael ei ddidoli yn ôl lliw, a'i wneud yn boteli neu gynwysyddion gwydr newydd, neu'n fwy cyffredin yn cael ei anfon yn gymysg at wneuthurwyr inswleiddio gwydr ffibr i'w fwydo i'w proses gynhyrchu.

Ar gyfer deunydd o ansawdd gwaelach, gellir graddio'r gwydr yn ôl maint y gronynnau a'i ddefnyddio fel cydran mewn agregau adeiladu. O ystyried maint bach iawn, ansawdd gwael a chyfansoddiad cymysg y ffracsiwn papur /plastig, mae hwn fel arfer yn cael ei losgi ar gyfer cynhyrchu trydan ond weithiau gellir ei dirlenwi. Fel gyda deunydd arall sydd wedi'i wrthod neu'i losgi, mae'r lludw gwaelod yn cael ei adfer a'i ddefnyddio fel deunydd crai wrth gynhyrchu sment. Mae'r metelau'n cael eu swmpio a'u hanfon ymlaen at ailbroseswyr i'w malu a'u smeltio yn ôl i ddeunydd sy'n dechrau'r broses o gynhyrchu metel. Anaml y bydd swm y deunydd wedi'i losgi /tirlenwi yn fwy na 5% gan arwain at gyfradd ailgylchu gyfartalog ar gyfer ein deunydd gwydr a gesglir o fwy na 95%.

Caniau a Phlastigion

Mae ein caniau a phlastigion cymysg yn cael eu danfon i'n gorsaf drosglwyddo yn Llanwern, Aberhonddu, lle defnyddir gwahaniad magnetig a 'cherrynt Eddy' i ynysu'r caniau dur ac alwminiwm, yn y drefn honno, o'r plastigion. Yna caiff y tair is-haen hyn eu byrnu a'u hanfon i'w prosesu ymhellach.

Mae'r caniau alwminiwm yn cael eu malu a'u smeltio'n ôl i ddechrau cynhyrchu alwminiwm newydd, sydd ar hyn o bryd mewn cyfleuster yn Sir Gaer. Maent fel arfer yn cael eu troi yn ôl yn ganiau alwminiwm, ond gallant hefyd ddod yn rhannau i geir ac yn eitemau alwminiwm eraill.

Ar hyn o bryd mae'r caniau dur yn cael eu prosesu gan waith dur ym Mhort Talbot, ac maent yn cael eu malu a'u smeltio yn yr un modd i greu caniau newydd neu gynhyrchion dur eraill.

Ar hyn o bryd, mae'r plastigion yn cael eu cludo i Gyfleuster Adfer Deunyddiau (MRF) yn Swydd Derby, sy'n eu gwahanu'n optegol i'r mathau polymer unigol, lle bo hynny'n bosibl. Mae'r un cwmni hefyd yn gallu ailgylchu'r PET [1], HDPE [2] a PP [5] a adferwyd yn uniongyrchol a'u troi yn gynhyrchion newydd yn eu chwaer safleoedd yn Nwyrain Canolbarth Lloegr. Mae'r polymerau hyn fel rheol yn ffurfio unrhyw beth rhwng 70 ac 85% o'r llif plastigion ac yn cael eu malu'n belenni sy'n cael eu toddi a'u hallwthio i gynhyrchion newydd.

Er bod Powys yn didoli'r caniau o'r plastigion yn ein MRF ni, nid yw rhai metelau yn cyrraedd y llif plastigion, ac felly mae yna hefyd allbwn bach o ddeunydd metel o MRF y cwmni hwn, sydd hefyd yn cael ei anfon i'w ailgylchu. Anfonir unrhyw ddeunydd sy'n weddill, fel PVC [3], PS [6], plastigion lliw na ellir eu hailgylchu, dirwyon (deunydd o dan 50mm) a deunydd arall sydd wedi'i wrthod (labeli papur, ffilm lapiadau poteli ac ati) i gyfleuster yn y DU lle mae'n cael ei droi'n Danwydd Solet wedi'i Adfer. Yna defnyddir hwn gan wneuthurwr sment mawr i bweru eu hodynau ar eu safleoedd eu hunain. Defnyddir unrhyw lwch a gynhyrchir o losgi fel deunydd i gymryd lle deunydd crai yn y broses o weithgynhyrchu'r sment ei hun, gan ychwanegu haen ychwanegol o ddeunydd wedi'u hadfer. Oherwydd bod cyfrannau'r gwahanol bolymerau plastig yn y ffrwd plastigion cymysg yn amrywio o fis i fis, felly hefyd mae cyfradd adfer y llif deunydd hwn. Yn nodweddiadol, bydd yn amrywio rhwng 75 a 90% a dyma'r ffrwd deunydd ymyl y palmant mwyaf amrywiol o ran ansawdd ac o ran ei allu i gael ei ailgylchu.

Gwastraff Gardd

Ar hyn o bryd mae ein gwastraff gardd yn cael ei gludo i gyfleuster compostio Bryn Posteg ger Llanidloes.

Yma caiff ei falu cyn mynd drwy gompostio 'open windrow'. Mae'r broses hon yn cynnwys cymysgu'r deunydd wedi'i falu a'i storio mewn cilfachau agored mawr. Mae'r deunydd yn cael ei droi o bryd i'w gilydd i'w awyru ac i ganiatáu i'r llwyth cyfan ddadelfennu'n llawn, a gallai'r broses gymryd sawl mis (tua 16 wythnos fel arfer) i gynhyrchu'r allbwn compost terfynol. Ar ôl ei gwblhau, defnyddir y deunydd compost fel cyflyrydd pridd wrth orchuddio celloedd caeedig y safle tirlenwi cyfagos i'w ddychwelyd i fod yn dir pori o ansawdd da.

Gwastraff Gweddilliol

Ar hyn o bryd, mae ein gwastraff gweddilliol yn cael ei gludo i safle tirlenwi Bryn Posteg ger Llanidloes.

Yma mae'n mynd trwy broses Triniaeth Fiolegol Fecanyddol (MBT) sy'n cynnwys malu a sychu'r gwastraff cyn ei fyrnu a'i dirlenwi (ar adeg ysgrifennu hwn mae problemau gyda chaniatáu yn golygu bod y gwastraff wedi'i drin yn cael ei dirlenwi mewn safleoedd amgen yng Nghymru a Lloegr). 

Mae hyn yn caniatáu i'r gwastraff fynd i'r celloedd tirlenwi mewn cyflwr mor sefydlog â phosibl i atal y tir rhag ymsuddo unwaith y bydd y celloedd tirlenwi wedi'u cau a'u capio. Mae'r sychu hefyd yn helpu i leihau faint o fethan sy'n cael ei gynhyrchu trwy ddadelfennu deunydd tirlenwi yn y celloedd sydd wedi'u selio lle nad oes ocsigen. Ond mae unrhyw fethan sy'n dianc yn cael ei ddal a'i ddefnyddio fel bio-nwy.

Rhannwch y dudalen hon

Facebook icon Twitter icon Eicon e-bost

Argraffu

Eicon argraffu