Beth sy'n digwydd i'r deunydd ailgylchu a'r sbwriel arall ar ôl iddo gael ei gasglu o fin y ffordd?

Coronafeirws (COVID-19)

Dilynwch y ddolen hon am gyngor a chefnogaeth penodol ar y Coronafeirws ar gyfer Sbwriel ac ailgylchu

Mae deunydd ailgylchu a gwastraff gweddilliol a gesglir ym Mhowys yn cael ei ddanfon i'r orsaf drosglwyddo ranbarthol agosaf i'w swmpio cyn ei gludo ymlaen at ailbroseswyr (gydag ychydig eithriadau o ddeunydd yn cael ei ddanfon yn uniongyrchol o'r cerbydau casglu at yr ailbrosesydd). 


Sut mae'n cael ei brosesu?

Lle bo modd, anfonir holl ddeunyddiau ymyl palmant Powys i'w prosesu yng Nghymru, ond mae peth deunydd yn cael ei brosesu yn Lloegr. Nid oes unrhyw ddeunydd yn teithio ymhellach na hyn i gael ei ailgylchu neu ei waredu'n llwyr. 

Gwastraff Bwyd

Ar hyn o bryd mae gwastraff bwyd ein Sir yn cael ei gludo i ffatri treulio anaerobig (AD) ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

Yma, mae bacteria'n chwalu'r gwastraff bwyd solet yn absenoldeb ocsigen. Mae hon yn broses hynod effeithlon sy'n caniatáu ailgylchu uniongyrchol hyd at 98% o wastraff bwyd wedi'i fewnbynnu.

Mae'r cynnyrch terfynol yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cynhyrchu gwrtaith i'w ailddefnyddio'n uniongyrchol yn y sector amaethyddol. Oherwydd y broses Treulio Anaerobig, cynhyrchir cryn dipyn o fethan hefyd, sy'n cael ei gynaeafu a'i ddefnyddio fel bio-nwy i gynhyrchu trydan ar gyfer y Grid Cenedlaethol.

Mae'r holl brosesau ailgylchu, yn ogystal â defnyddio'r nwyon sy'n deillio o hyn, yn digwydd ar yr un safle. Mae'r deunydd sy'n weddill (<2%, sydd fel arfer yn cynnwys esgyrn mawr, plastig a halogion eraill na thorrodd i lawr yn ystod y broses slyri) yn cael ei anfon i'w losgi, a hefyd i gynhyrchu trydan ar gyfer y Grid Cenedlaethol, ond mewn amrywiol gyfleusterau yng Nghymru a Lloegr.

Mae yna gydran arall sy'n cael ei hailgylchu o'r lludw gwaelod a gynhyrchir ar ôl llosgi, a ddefnyddir fel cydran wrth gynhyrchu sment. 
 

 

Papur /Cerdyn

Wedi'i gasglu'n gymysg, mae ein papur /cardbord wrth ymyl y palmant yn cael ei anfon i'w ddidoli ar hyn o bryd mewn cyfleuster yng Nglannau Dyfrdwy, Sir y Fflint.

O'r fan hon, anfonir y papur a'r cardbord gradd isel i felin bapur yn Norfolk. Anfonir y cardbord sydd o radd well i felin wahanol ger Manceinion. Yna caiff ei ddidoli ymhellach ar y safleoedd hyn i raddau mwy penodol. Caiff pob gradd ei droi yn ôl yn fwydion wedyn i'w bwydo'n ôl i weithgynhyrchu papur neu gardbord newydd.

Mae hon hefyd yn broses effeithlon iawn gyda mwy na 99% o'r deunydd hwn yn cael ei ailgylchu. Mae'r deunydd sy'n weddill yn cynnwys tâp gludiog a styfflau ac ati, sy'n cael eu gwahanu oddi wrth y papur a'r cardbord. Mae unrhyw ddeunydd metel yn cael ei adfer a'i ailgylchu, a'r plastigion a'r gludyddion ac ati yn cael eu llosgi ar y safle i ddarparu pŵer ar gyfer gweithrediadau'r ffatri. 

 

Gwydr

Ar hyn o bryd mae ein gwydr yn cael ei anfon at ailbrosesydd gyda chyfleusterau yng Nghwmbrân, Torfaen ac Ellesmere Port, Sir Gaer. Mae mwyafrif ein deunydd yn diweddu yng Nghwmbrân, gydag Ellesmere Port yn cael ei ddefnyddio'n bennaf pan mae Cwmbrân yn llawn.

Yn y safleoedd hyn, mae'r deunydd yn cael ei falu a'i ddidoli gyda cherrynt magnetig a 'cherrynt Eddy' i wahanu unrhyw gydrannau metel o'r gwydr. Mae didoli mecanyddol pellach yn tynnu plastig neu bapur (o gaeadau poteli, capiau a labeli ac ati).

Yna mae'r gwydr wedi'i falu naill ai'n cael ei ddidoli yn ôl lliw, a'i wneud yn boteli neu gynwysyddion gwydr newydd, neu'n fwy cyffredin yn cael ei anfon yn gymysg at wneuthurwyr inswleiddio gwydr ffibr i'w fwydo i'w proses gynhyrchu.

Ar gyfer deunydd o ansawdd gwaelach, gellir graddio'r gwydr yn ôl maint y gronynnau a'i ddefnyddio fel cydran mewn agregau adeiladu. O ystyried maint bach iawn, ansawdd gwael a chyfansoddiad cymysg y ffracsiwn papur /plastig, mae hwn fel arfer yn cael ei losgi ar gyfer cynhyrchu trydan ond weithiau gellir ei dirlenwi. Fel gyda deunydd arall sydd wedi'i wrthod neu'i losgi, mae'r lludw gwaelod yn cael ei adfer a'i ddefnyddio fel deunydd crai wrth gynhyrchu sment.

Mae'r metelau'n cael eu swmpio a'u hanfon ymlaen at ailbroseswyr i'w malu a'u smeltio yn ôl i ddeunydd sy'n dechrau'r broses o gynhyrchu metel. Anaml y bydd swm y deunydd wedi'i losgi /tirlenwi yn fwy na 5% gan arwain at gyfradd ailgylchu gyfartalog ar gyfer ein deunydd gwydr a gesglir o fwy na 95%

 

Caniau a Phlastigion 

Mae ein caniau a phlastigion cymysg yn cael eu danfon i'n gorsaf drosglwyddo yn Llanwern, Aberhonddu, lle defnyddir gwahaniad magnetig a 'cherrynt Eddy' i ynysu'r caniau dur ac alwminiwm, yn y drefn honno, o'r plastigion.

Yna caiff y tair is-haen hyn eu byrnu a'u hanfon i'w prosesu ymhellach. Mae'r caniau alwminiwm yn cael eu malu a'u smeltio'n ôl i ddechrau cynhyrchu alwminiwm newydd, sydd ar hyn o bryd mewn cyfleuster yn Sir Gaer. Maent fel arfer yn cael eu troi yn ôl yn ganiau alwminiwm, ond gallant hefyd ddod yn rhannau i geir ac yn eitemau alwminiwm eraill.

Ar hyn o bryd mae'r caniau dur yn cael eu prosesu gan waith dur ym Mhort Talbot, ac maent yn cael eu malu a'u smeltio yn yr un modd i greu caniau newydd neu gynhyrchion dur eraill.

Ar hyn o bryd, mae'r plastigion yn cael eu cludo i Gyfleuster Adfer Deunyddiau (CAD) yn Swydd Derby, sy'n eu gwahanu'n optegol i'r mathau polymer unigol, lle bo hynny'n bosibl. Mae'r un cwmni hefyd yn gallu ailgylchu'r PET [1], HDPE [2] a PP [5] a adferwyd yn uniongyrchol a'u troi yn gynhyrchion newydd yn eu chwaer safleoedd yn Nwyrain Canolbarth Lloegr.

Mae'r polymerau hyn fel rheol yn ffurfio unrhyw beth rhwng 70 ac 85% o'r llif plastigion ac yn cael eu malu'n belenni sy'n cael eu toddi a'u hallwthio i gynhyrchion newydd.

Er bod Powys yn didoli'r caniau o'r plastigion yn ein MRF ni, nid yw rhai metelau yn cyrraedd y llif plastigion, ac felly mae yna hefyd allbwn bach o ddeunydd metel o MRF y cwmni hwn, sydd hefyd yn cael ei anfon i'w ailgylchu.

Anfonir unrhyw ddeunydd sy'n weddill, fel PVC [3], PS [6], plastigion lliw na ellir eu hailgylchu, dirwyon (deunydd o dan 50mm) a deunydd arall sydd wedi'i wrthod (labeli papur, ffilm lapiadau poteli ac ati) i gyfleuster yn y DU lle mae'n cael ei droi'n Danwydd Solet wedi'i Adfer.

Yna defnyddir hwn gan wneuthurwr sment mawr i bweru eu hodynau ar eu safleoedd eu hunain. Defnyddir unrhyw lwch a gynhyrchir o losgi fel deunydd i gymryd lle deunydd crai yn y broses o weithgynhyrchu'r sment ei hun, gan ychwanegu haen ychwanegol o ddeunydd wedi'u hadfer.

Oherwydd bod cyfrannau'r gwahanol bolymerau plastig yn y ffrwd plastigion cymysg yn amrywio o fis i fis, felly hefyd mae cyfradd adfer y llif deunydd hwn. Yn nodweddiadol, bydd yn amrywio rhwng 75 a 90% a dyma'r ffrwd deunydd ymyl y palmant mwyaf amrywiol o ran ansawdd ac o ran ei allu i gael ei ailgylchu.  
 

 

Gwastraff Gardd

Ar hyn o bryd mae ein gwastraff gardd yn cael ei gludo i gyfleuster compostio Bryn Posteg ger Llanidloes.

Yma caiff ei falu cyn mynd drwy gompostio 'open windrow'. Mae'r broses hon yn cynnwys cymysgu'r deunydd wedi'i falu a'i storio mewn cilfachau agored mawr.

Mae'r deunydd yn cael ei droi o bryd i'w gilydd i'w awyru ac i ganiatáu i'r llwyth cyfan ddadelfennu'n llawn, a gallai'r broses gymryd sawl mis (tua 16 wythnos fel arfer) i gynhyrchu'r allbwn compost terfynol.

Ar ôl ei gwblhau, defnyddir y deunydd compost fel cyflyrydd pridd wrth orchuddio celloedd caeedig y safle tirlenwi cyfagos i'w ddychwelyd i fod yn dir pori o ansawdd da. 

 

Gwastraff Gweddilliol

Gan ddechrau ym mis Tachwedd 2019, dechreuom anfon cyfran arwyddocaol o wastraff gweddilliol y sir i gyfleuster Ynni o Wastraff (YoW) yng Nghaerloyw.

Yma, yn hytrach na mewn safle tirlenwi, mae gwastraff gweddilliol yn cael ei  losgi i gynhyrchu gwres. Defnyddir y gwres i ferwi dŵr, a defnyddir y stêm a ddaw yn sgil hyn i yrru tyrbin sy'n cynhyrchu trydan i'r Grid Cenedlaethol.

Dyma broses draddodiadol iawn i gynhyrchu trydan, sef yr un broses a ddefnyddir gan weithfeydd nwy naturiol, glo, biomas a phŵer niwclear, ond sydd yn defnyddio'r gwastraff gweddilliol yma o gartrefi a busnesau fel tanwydd.

 
Nid yw llosgi unrhyw ddeunydd yn broses lân, ac felly mae'r gwaith yn defnyddio 'glanhawyr sgrwbio' i lanhau cymaint ag sy'n bosibl cyn allyru'r nwyon.

Mae hyn yn cynnwys y nwyon yn cael eu trosglwyddo trwy gyfuniad o amonia, calch a charbon wedi'i actifadu sy'n dal ac yn casglu rhai o'r cyfansoddion nwy niweidiol, gan ostwng asidedd y nwyon sydd dros ben, a gan amsugno metalau a diocsinau sy'n bresennol mewn nwyon disbyddu. Mae hyn yn gostwng lefelau'r llygryddion sy'n cael eu gollwng i'r awyrgylch yn sylweddol, er nad yw'n gwaredu â hwy yn llwyr.

Gelwir y deunyddiau sydd dros ben o'r broses hon yn Weddillion Rheoli Llygredd Aer (GRhLlA), ac anfonir y rhain i safle tirlenwi gwastraff peryglus arbenigol yn Swydd Northampton i waredu â hwy yn ddiogel. Mae prosesau arloesol ar gael sy'n gallu sicrhau fod y deunydd hwn yn ddiogel ar gyfer ei ailgylchu, ond cyfyngedig iawn yw argaeledd y capasiti yn y safleoedd prosesu hyn ar hyn o bryd ac nid ydynt ar gael i ni eto.   


Yn naturiol, nid yw popeth a gynhwysir o fewn gwastraff gweddilliol yn gallu cael ei losgi, neu o leiaf ddim yn llwyr, ac felly mae allbwn o ludw'r llosgwr a adwaenir fel 'Lludw Gwaelod y Llosgwr' (IBA), ynghyd â metalau crynodedig.

Gan fod mwyafrif y metelau trwm niweidiol a chyfansoddion eraill wedi'u hanweddu a'u gwaredu o'r gwastraff gweddilliol wrth ei losgi, nid yw'r lludw IBA yn cael ei ystyried yn beryglus. Oherwydd hyn, anfonir y lludw hwn i brosesydd agregau i'w raddio yn ôl maint, a'i anfon ymlaen mewn amrywiaeth o ffyrdd i'w ddefnyddio fel deunydd llenwi sylfaen ar gyfer adeiladu ffyrdd, deunydd crai wrth wneuthuro sment, ynghyd â fel deunydd crai i wneuthuro briciau ymysg pethau eraill.   


Mae metalau yn mynd trwy broses o wahanu magnetaidd a 'cherynt trolif' i ynysu graddau fferrus ac anfferrus, a anfonir ymlaen i gyfleusterau smeltio i'w troi'n ôl i gynnyrch a deunyddiau stoc metal newydd. 

Mae cyfran y gwastraff gweddilliol sy'n parhau fel deunyddiau Gweddillion Rheoli Llygredd Aer (APCR), Lludw IBA a metalau wedi eu llosgi yn amrywio dros amser, gan ddibynnu ar gyfansoddiad y deunyddiau a fewnbynnir.

Yn nodweddiadol, fodd bynnag, mae'r Gweddillion APCR yn cyfansoddi rhwng 2 a 3%, llwch IBA yn cyfansoddi rhwng 15 a 20% a'r metalau yn cyfansoddi rhwng 2 a 4%.

Oherwydd hyn, mae'r gyfradd adfer o'r broses losgi ar gyfer deunyddiau IBA a metelau a ailgylchir yn gorwedd rhwng 20 a 25%  fel arfer. Golyga hyn fod ychydig o'r gwastraff gweddilliol yn cael ei ailgylchu hefyd, ynghyd â darparu ffynhonnell ynni. fnyddio fel bio-nwy.

Rhannwch y dudalen hon

Facebook icon Twitter icon Eicon e-bost

Argraffu

Eicon argraffu